سیستم گرمایش تابشی که با نام سیستم گرماتابشی شناخته شده، یکی از کاربردیترین سیستمهای ایجاد گرما در محیطهای باز و نیمهبسته است که از اجرای مختلفی تشکیل شده است. همچون هر محصول دیگری، این دستگاه نیز شامل بخشهای مختلفی بوده که انجام فرایند ایجاد گرمایش مستلزم فعالیت هماهنگ و سلامت فیزیکی قطعات گرماتابشی است تا شاهد شکلدهی و تامین گرمای مطلوب باشیم.
مکانیزم سیستم گرمایش تابشی چندان پیچیده نیست؛ قطعه مشعل با ایجاد احتراق، گرما را به وسیله سوخت مصرفی تولید کرده و سپس این گرما در لولههای آتشخوار که جزء مهمی از قطعات گرماتابشی به شمار میروند، به گردش درآمده و با کمک رفلکتور و فن، حرارت به سمت پایین و محل مورد نظر کاربر تابیده میشود. مسئله مهم اینست که اگر قطعهای در گرماتابشی استاندارد نباشد و یا دچار مشکل گردد، سیستم به خوبی نمیتواند کار کرده و شاهد مشکلاتی نظیر عدم راندمان بالا، افزایش مصرف سوخت و… خواهیم بود.
قطعات گرماتابشی کدامند و چه نقشی دارند؟
سیستم گرماتابشی یکی از پرمصرفترین تجهیزات به منظور گرم کردن فضاهای بزرگ صنعتی، گرمایش سوله، گلخانه و فضاهای باز است که در ظرفیتهای مختلف در دسترس میباشد اما همه آنها در مجموع شامل قطعات گرما تابشی یکسانی هستند که اصلیترین بخشهای مکانیکی دستگاه محسوب میشوند؛ بنابرین باید از بهترین نوع و استاندارد بوده و همچنین به طور دائم مورد توجه و بررسی قرار گیرند و در صورت لزوم، سرویس شوند. این قطعهها عبارت هستند از:
- مشعل
- برد الکترونیکی (رله)
- شیر برقی (SIT)
- رفلکتور (منعکسکننده)
- لولههای آتشخوار
- فن مکنده
- استابلایزر
- جعبه کنترل
- ایرسوئیچ
- کوپلینگ
- فلنچ فن
- دمپر
لیست قطعات گرماتابشی کارآمد
مشعل؛ قلب قطعات گرماتابشی
مهمترین عضو در بین قطعات گرماتابشی، مشعل است که خود نیز ساختاری پیچیده داشته و از اجزای متنوعی همچون شیر برقی، جرقه زن، رله یا برد الکترونیکی، فلنچ ورودی، ایرسوئیچ، سرشعله و… تشکیل شده و مسئول انجام عملیات احتراق است. در دستگاه گرما تابشی، با راهاندازی فن مکنده، خلأ نسبی در لولههای آتشخوار ایجاد میشود و اکسیژن مورد نیاز برای احتراق به مشعل هدایت میگردد. مخلوط گاز و اکسیژن توسط جرقهزن مشتعل شده و شعله حاصل، به داخل لولههای دستگاه جریان مییابد. سیستم کنترل مشعل، به وسیله رله الکترونیکی و ایرسوئیچ، بر اختلاف فشار نظارت داشته و در صورت انسداد مسیر جریان هوا، برد الکترونیکی فرمان قطع گاز از طریق شیر برقی را صادر میکند. عملکرد صحیح مشعل، در راندمان دستگاه و جلوگیری از تولید دوده، نقشی حیاتی ایفا میکند.
نکته مهمی که وجود دارد اینست که مشعل گرماتابشی، پیش از عرضه میبایست در آزمایشگاههای معتبر و تحت استانداردهای مربوطه، مورد بازرسی و آزمون قرار میگیرد. با این وجود، پس از گذشت زمان و به دلایل مختلف، ممکن است تنظیمات مشعل دچار اختلال شود. بنابراین، آشنایی با پارامترهای تنظیم مشعل، ضروری است. نسبت ترکیب اکسیژن و گاز، بایستی بر اساس مدل دستگاه و ظرفیت حرارتی آن، مطابق با دستورالعمل کارخانه تنظیم گردد. انحراف از این نسبت، میتواند به کاهش حرارت و یا افزایش دوده منجر شود. علاوه بر این، باید از ورود هرگونه ذرات خارجی به مشعل، بخصوص ذرات باقیمانده از جوشکاری لوله گاز، جلوگیری به عمل آید. دمای مطلوب احتراق کامل در حدود 500 درجه سانتیگراد برای لولههای آتشخوار میباشد و رعایت این موارد، در افزایش عمر دستگاه و کاهش مصرف انرژی مؤثر است. همچنین، تنظیم صحیح مشعل، کیفیت محصولات احتراق و وضعیت محیط زیست را بهبود میبخشد.
رله یا برد الکترونیکی
عملکرد دستگاه گرماتابشی به طور جامع توسط برد الکترونیکی کنترل و هدایت میشود. رله کنترلی، مجهز به برنامه زمانبندی دقیق برای احتراق مشعل، وظیفه دارد تا با دریافت سیگنالهای متنوع، مراحل راهاندازی، نظارت بر عملکرد صحیح، و خاموش شدن ایمن دستگاه را مدیریت نماید. این رله، به عنوان هماهنگکننده اصلی قطعات گرما تاب، نقش حیاتی در فرماندهی سیستم ایفا میکند. هرگونه نقص فنی یا خرابی در رله میتواند نظم عملکردی دستگاه را مختل کرده و منجر به بروز مشکلات ایمنی جدی گردد. لازم است بدانید که استفاده از رلههای غیراصلی یا دارای برنامهریزی نامناسب، میتواند خطرات نشت گاز و آسیبهای جبرانناپذیر را به دنبال داشته باشد.
وضعیت چراغهای نشانگر دستگاه، اطلاعات کلیدی در مورد عملکرد سیستم ارائه میدهند. چراغ قرمز در حالت راهاندازی نشاندهنده فعالیت فن و آمادهسازی سیستم است. ترکیب چراغهای سبز و قرمز، عملکرد نرمال و تولید گرمایش را نشان میدهد، در حالی که روشن شدن چراغ آبی در کنار سبز و قرمز، از احتراق موفق مشعل خبر میدهد. اگر فقط چراغ قرمز پس از راهاندازی روشن باشد، یا فقط چراغ سبز بدون قرمز روشن باشد، یا صرفاً چراغ آبی بدون سبز و قرمز روشن باشد، نشاندهنده وجود خطا در سیستم است و نیاز به بررسی دفترچه راهنما یا تماس با شرکت سازنده را ایجاب میکند. همچنین خاموش بودن تمام چراغها نیز به منزله قطع برق یا خاموشی کامل دستگاه است.
شیر برقی
شیر برقی در مشعل گرما تاب وظیفه تنظیم فشار و حجم گاز ورودی به دستگاه را بر عهده دارد. ورود گاز به مشعل باید در مقدار مشخص و با فشار مناسب انجام شود تا با ترکیب صحیح آن با اکسیژن هوا، شعلهای کامل و با راندمان بالا ایجاد گردد. این شیر برقی دارای بوبینهای الکتریکی است که مسئول هدایت و کنترل شعله میباشد. اکثر برندها در ساخت هیتر تابشی از برند ایتالیایی SIT استفاده میکنند اما توصیه میکنیم در هنگام خرید گرما تابش از کیفیت این قطعه گرماتابشی مطمئن شوید.
قطعات گرماتابشی: رفلکتور
رفلکتور که به عنوان بازتابنده نیز شناخته میشود، یکی از قطعات اساسی در دستگاه گرماتابشی است و نقش بسیار کلیدی در پخش حرارت ایفا میکند. این قطعه در قسمت بالایی دستگاه قرار دارد و از صفحاتی براق که انرژی تابشی را به شیوه مؤثری بازتاب میدهند، تشکیل شده است. ورقهای رفلکتور به شکل ذوزنقه طراحی شدهاند و معمولاً از جنس استیل براق با کیفیت بالا ساخته میشوند که دوام و عملکرد مطلوب را تضمین خواهند کرد.
رفلکتور مسئول ایجاد چتر حرارتی و توزیع یکنواخت گرما در فضا است و این ویژگی موجب گردیده که بازدهی سیستم گرمایش افزایش یابد. در نتیجه، رفلکتور نه تنها در انتقال حرارت مؤثر است، بلکه به بهبود کارایی کلی دستگاه گرما تابشی کمک شایانی میکند. لازم به ذکر بوده که بنا بر شرکت تولیدکننده، ضخامت رفلکتور متغییر بوده و برخی دستگاهها دارای رفلکتوری با 3 خم، برخی 4 خم و برخی نیز 14 خم میباشند.
لولههای تابشی آتشخوار
لوله تابشی آتشخوار در سیستم گرماتابشی از موادی چون استنلس استیل یا آلومینایز ساخته شده است و قادر است دماهایی در حدود 430 تا 550 درجه سانتیگراد را تولید کند. به همین دلیل، انتخاب جنس مناسب برای این لولهها از اهمیت بالایی برخوردار است تا از بروز سوراخ شدگی و آسیبهای ناشی از حرارت بالا جلوگیری به عمل آید. لولههای هیتر تابشی به دلیل استفاده از استنلس استیل یا آلومینایز، دارای مقاومت حرارتی مطلوبی هستند و میتوانند به خوبی در برابر دماهای شدید عمل کنند. این ویژگیها تضمین میکند که لولهها در شرایط سخت کاری، دوام و کارایی خود را حفظ کنند و از خطرات احتمالی ناشی از دماهای بالا در امان بمانند.
فن مکنده
دیگر مورد از قطعات گرماتابشی، فن آن میباشد که با نامهایی نظیر موتور گرماتابشی نیز شناخته میشود. فن مکنده یکی از اجزای کلیدی و حیاتی در عملکرد این دستگاهها است که معمولاً از نوع سانتریفیوژ است و قابلیت تحمل دما تا حدود 220 درجه سانتیگراد را دارد و نقش مهمی ایفا میکند. نصب فن در انتهای لولهها (در مقابل مشعل) و راهاندازی آن پس از روشن شدن دستگاه، باعث ایجاد خلأ نسبی در داخل لولهها میگردد.
عملکرد و اهمیت فن مکنده گرماتابشی:
- ایجاد شرایط احتراق: فن با ایجاد اختلاف فشار تا 50 میلیبار، شرایط مناسبی به جهت ورود اکسیژن و احتراق بهینه در مشعل فراهم میکند.
- ایمنی و کارایی: پیش از شروع به کار مشعل، ایرسوئیچ با بررسی عدم وجود نشتی در لولهها، ایمنی سیستم را تأیید میکند. فن، در طول عملکرد دستگاه، پیوسته روشن بوده و وظیفه تخلیه محصولات احتراق از لولهها را بر عهده دارد.
- انتخاب و نگهداری: انتخاب فن میبایست متناسب با ظرفیت حرارتی و طول لولههای تابشی باشد. در صورت بروز اختلال در عملکرد فن، دستگاه روشن نمیشود یا عملکرد نامناسبی خواهد داشت. استفاده از الکتروموتورهای باکیفیت، بهویژه نوع مقاوم در برابر حرارت، طول عمر دستگاه را افزایش میدهد. در محیطهای خاص مانند گلخانهها که رطوبت بالاست، استفاده از الکتروموتورهای با استاندارد (IP55) ضروری است.
- اهمیت استفاده از فن اصلی: به منظور اطمینان از عملکرد ایمن و مطلوب، همواره توصیه میشود از فن اصلی و متناسب با مدل دستگاه استفاده گردد؛ چرا که خرابی فن یا استفاده از فن نامناسب، کاهش کارایی و بروز خطرات احتمالی را در پی خواهد داشت.
بنابراین، فن مکنده گرما تابشی نهتنها در تأمین هوای لازم برای احتراق نقش دارد، بلکه در تخلیه ایمن محصولات احتراق نیز مؤثر است. این ویژگیها، این قطعه را به یکی از مهمترین اجزای گرما تابش تبدیل میکند.
گاورنر استابلایزر
گاورنر استابلایزر گاز یک بخش مهم در سیستمهای گرمایشی است که وظیفه تنظیم و کنترل فشار گاز ورودی به مشعل را بر عهده دارد. این دستگاه به گونهای طراحی شده است که نوسانات فشار گاز را کاهش داده و از ایجاد شعلهای پایدار و یکنواخت اطمینان حاصل کند.
عملکرد گاورنر استابلایزر به این صورت است که با تنظیم فشار گاز ورودی، از احتراق بهینه و کارآمد در مشعل اطمینان مییابد. این امر باعث میشود که مصرف انرژی کاهش یابد و همچنین خطرات ناشی از احتراق ناقص و تولید دوده به حداقل برسد. با استفاده از گاورنر استابلایزر در گرماتابشی، میتوان به عملکرد بهتر سیستم دست یافت و عمر مفید مشعل را هم افزایش داد. این دستگاه به ویژه در شرایطی که فشار گاز ممکن است دچار نوسان شود، اهمیت بیشتری پیدا میکند و به حفظ ایمنی و کارایی سیستم کمک میکند. لازم به ذکر است که هیترهای تابشی برای کار کردن، نیاز به فشار گاز خانگی معادل 17/8 میلیبار دارند.
ایرسوئیچ
دیگر قطعه گرماتابشی که مهم است، ایرسوئیچ بوده که به آن پرشر نیز میگویند و وجود آن در سیستمهای گرمایش تابشی، امکان اندازهگیری اختلاف فشار بین لولههای آتشخوار با ضریب تابشی بالا و محیط بیرون از مشعل را فراهم میکند. یعنی اگر هرگونه روزنه یا سوراخی بر روی سطح لولهها وجود داشته باشد، ایرسوئیچ مانع از ورود گاز و روشن شدن مشعل خواهد شد. در بین قطعات گرما تابش، این قسمت از اهمیت بالایی برخوردار بوده و در صورتی که از قطعههای تقلبی و بیکیفیت استفاده شود، دستگاه به درستی عمل نخواهد کرد و خطر ایجاد حریق و سایر مخاطرات جدی افزایش مییابد.
خواندن این مقاله را از دست ندهید: تفاوت هیتر تابشی گازی و هیتر برقی
مزیتهای بخاری گرما تابشی با قطعات باکیفیت
مهمترین قطعات گرماتابشی که یک خریدار باید از آنها و جزئیات هریک اطلاع داشته باشد را نام بردیم، در ادامه نیز به این مسئله خواهیم پرداخت که استفاده از یک گرما تابشی با قطعات باکیفیت چه مزایایی دارد؟ مشخص است که استفاده از گرمایش تابشی با قطعات اصلی و دارای راندمان بالا، یک انتخاب استراتژیک است که علاوه بر ایجاد گرمایش مطلوب، مزایای چشمگیری را در زمینههای مختلف به همراه دارد. برخی از مهمترین این مزایا عبارت هستند از:
1. هیترهای تابشی کارآمد با قطعات اصلی طراحی شدهاند تا با کمترین میزان مصرف انرژی، بیشترین بازدهی حرارتی را ارائه دهند. این امر منجر به کاهش قابل توجهی در هزینههای انرژی میشود و در بلندمدت، سرمایهگذاری اولیه را جبران میکند.
2. استفاده از قطعات اصلی و باکیفیت، تضمینکننده دوام و پایداری سیستم گرمایشی است. این هیترها کمتر در معرض خرابی قرار میگیرند و نیاز به تعمیرات مکرر را به حداقل میرسانند، در نتیجه هزینههای نگهداری و تعمیر را به طور چشمگیری کاهش میدهند.
3. هیترهای گرما تاب با قطعات باکیفیت، مطابق با استانداردهای ایمنی بینالمللی تولید میشوند و از بروز حوادث ناگوار مانند آتشسوزی و نشت گاز جلوگیری میکنند. در طرف مقابل استفاده از قطعات غیراصلی ایمنی سیستم را به خطر میاندازد و ریسک بروز حوادث را افزایش خواهد داد.
4. طراحی دقیق و استفاده از قطعات مرغوب، توزیع یکنواخت حرارت در محیط را تضمین میکند که در نهایت باعث ایجاد آسایش حرارتی مطلوب در تمام نقاط فضا میشود و جلوی ایجاد نقاط سرد و گرم گرفته خواهد شد.
5. بخاریهای تابشی کارآمد با احتراق کامل سوخت، میزان آلایندههای خروجی را به حداقل میرسانند و در حفظ محیط زیست اثر دارند.
6. هیترهای تابشی با قطعات اصلی، به گونهای تولید گردیدهاند که در حین کارکرد، صدای بسیار کمی تولید میکنند. این ویژگی، آرامش و آسایش افراد در در فضاهایی مثل کتابخانه و تراس و… را حفظ و از ایجاد مزاحمت صوتی جلوگیری میکند.
بیشتر بخوانید: انتقال گرما به روش تابش و انواع آن
سخن پایانی
قطعات گرماتابشی نقش اصلی یک محصول مرغوب را داشته و میبایست از بهترین نوع خود باشند تا با هزینهای که کاربر میکند، بازدهی خوب، گرمایش مطلوب و صرفهجویی در برق و گاز را مشاهده نماید. انتخاب گرمایش تابشی کارآمد با قطعات اصلی، یک تصمیم هوشمندانه است که علاوه بر ایجاد گرمای دلپذیر، مزایای اقتصادی، ایمنی و زیستمحیطی متعددی را به همراه دارد. برای خرید محصولات تابشی در مدلهای مختلف، مجموعه گرماپارت با شرایط مناسب مشتری آماده پاسخگویی به نیازهاست.